مقدّرات را در شب قدر جدّي بگيريم

گر چه جايگاه شب قدر ، آنقدر عظيم و بزرگ است كه درك موقعيت آن نه تنها بر عموم بندگان، ميسور نيست كه قرآن كريم، سختي و دشواري درك آن را بر پيامبرش نيز با تعبير" و ما ادريك ما ليلة القدر " كه تو چه ميداني شب قدر، چيست؟ بيان نموده است. آري! ما چه مي دانيم كه شب قدر چيست؟ ولي اين، از وظيفه ما در قبال ارتقاي سطح دانش و آگاهي امان نسبت به اين شب عزيز نمي كاهد.

قَدْر در فرهنگ لغت، به مفهوم اندازه گيرى است. جميع فرقه هاي اسلامى اتفاق نظر دارند كه خداى متعال در شب قدر، حوادث و سرنوشت انسان ها را تا سال آتى مقدر و مشخص مى كند. قرآن كريم در توصيف اين شب مى فرمايد: " در اين شب مبارك هر حادثه و كارى كه بايد واقع شود از يكديگر مجزّا و مشخص مى شود [1]".

امام باقر عليه السلام نيز مي‌فرمايد: "در اين شب، هر چيزى تا شب قدرِ سال آينده مقدر مى‌شود، از خير و شر، اطاعت و گناه، ولادت و مرگ، و ررزق و روزى. هرچه در اين سال تقدير شود و خداوند بر آن حكم براند، حتمى است و مشيت الهي در آن خواهد بود[2]". البته در خصوص مقدّرات، توجه به دو نكته حائز اهميت است:

1.  گر چه در شب قدر، همه مقدرات بشر، نهايي مي‌شود ليكن چنانكه در روايات آمده است، انسان مي‌تواند مقدرات خويش را از طرقي همچون دعا و يا صدقه متحول ساخته و دچار دگرگوني كند.

2.  سرنوشت آدمى در شب قدر، الزاماً متناسب با خواست و تمايلات وي و به سود مادى و معنوى او  تمام نمى شود بلكه به مقدار زيادي، بستگى به همّت و تلاش او در شب قدر دارد. تا چه حدّ خود را بسازد و چه نوع تصميماتي را اتخاذ كند؟ اگر وجهه همت او، رشد معنوي و سعادت اخروي باشد، به يقين بدان خواهد رسيد و اگر روي نياز وي، دنيا باشد و آن را از خداى منان بخواهد، بى گمان بدان دست خواهد يافت.

بديهي‌است كه اگر هيچ تغييرى در خواسته و كرده انسان در شب قدر ايجاد نشود و يا شب زنده داري و عبادت پروردگار، جاي خويش را به استراحت و بي حالي دهد، و بدين ترتيب؛ اين فرصت بزرگ و حياتى از كف برود، بدون ترديد؛ سرنوشت او در سال آينده بر همين مبنا شكل خواهد گرفت. خواست و تلاش ما براي رقم زدن سالي خوش همراه با سعادت و خوشبختي، و نيز مشحون از رشد و پيشرفت معنوي، علمي و فرهنگي براي خويش، فرزندان و آحاد جامعه اسلامي در كنار امام منتظر حضرت ولي عصر عجّل الله تعالي فرجه، بهترين آرزو در شب قدر برآورد مي شود كه توفيق آنرا از خداي منّان خواستاريم.

ياري دين، گوهر نايابي كه به هر كس ندهند

در جمع ادعيه ويژه ماه مبارك رمضان، به دعايي از امام صادق عليه السلام بر مي‌خوريم  كه از روزه داران خواسته شده در شبهاي اين ماه شريف، آنرا زمزمه كنند. در اين دعاي كوتاه، چنين مي خوانيم: " و اجعلني ممن تنتصر به لدينك و لا تستبدل بي غيري [1] " خدايا ! مرا از كساني قرار ده كه دينت را به وسيله آنها ياري مي كني و براي انجام اين مهمّ، ديگران را جايگزينِ من مفرما .

نصرت دين الهي، از بزرگترين و ارزشمندترين توفيقات الهي است كه شامل حال بندگان مي شود  و البته هر كسي نيز از اين توفيق بزرگ بهره مند نخواهد شد. پيامبران الهي و اوصياي گرامي اسلام، همواره افتخارشان اين بوده است كه ياور و پشتيبان دين خدايند و مرارت ها، تلخي ها و حوادث ناگوار را بر جان خود تحمل مي‌كنند تا لحظه اي دست از ياري دين الهي برندارند. سرّ عظمت و بزرگ مرتبه ايِ ياران حضرت اباعبدالله الحسين عليه السلام نيز  _ كه تا جاودانگي تاريخ هست، نام و آوازه آنها نيز به بزرگي خواهد ماند _ در همين افتخارِ نصرت و ياري بي نظير آنان از وليّ خدا بوده است. و راز و رمزِ عظمت و رفعتِ جايگاه ملّت ايران در سطح بين الملل و به ويژه در ميان ملل محروم  و مسلمان جهان نيز، ناشي از همّت كم نظيرِ آنها در ياري فرزند رسولخدا(ص) يعني حضرت امام خميني (ره) بوده است. پيروزي هاي پياپيِ اين ملّت بزرگ در عرصه انقلاب اسلامي و دفاع مقدّس و... مرهون همين پايداري و نصرت بي دريغ آنان بوده است. خداي متعال نيز وعده فرموده كه: " اگر خدا را ياري كنيد، (او هم شما را تنها نخواهد گذارد ) و دست ياري خويش را پشت سر شما خواهد داشت و گامهايتان را استوار مي‌سازد " [2].

اما آنچه در فراز پايانيِ اين دعاي شريف به چشم مي خورد، خواسته اي است فراتر از توفيق براي ياريِ دين، كه همگان خواهان آن هستيم و در صدد تحقق بخشيِ آن گام بر مي داريم. در اين قطعه از خدا مي خواهيم كه نه تنها ما را موفق به ياري و نصرت دينش بگرداند كه ديگران_ اعمّ از امّت ها و يا آحاد مردم _  را نيز جايگزين ما قرار ندهد.

مفهوم اين خواسته مهمّ، آنست كه انحصار طلبي و بخل ورزي گرچه در فرهنگ دين، مذموم و ناپسند است ولي از آنجا كه نصرت دين خدا، گوهر نايابي است كه نصيب هر كسي نشده و مدال شرفي است كه بر گردن هر فردي آويز نخواهد شد، فضا براي رقابت سالم و مسابقه نفس گير با حريفان باز است و هر كس نه تنها مي تواند و بايد از خداي متعال اين توفيق را بخواهد كه در مقام عمل نيز، شايسته است با تلاش و كوشش طاقت فرساي خويش، توفيق ياري و خدمت رساني را از آنِ خود ساخته و عرصه را براي حضور قويّ و پر انگيزه خود فراهم نموده و از آن پاسداري و حفاظت كند تا اين مدال پر افتخار همواره بر گردن او بماند و از او باز پس گرفته نشود.

سخاوتمندي، لازمه گريز ناپذيرِ جامعه ايماني

در ايام فرخنده ميلاد كريم اهل بيت حضرت امام حسن مجتبي عليه السلام، سخن از سيره والاي آن حضرت، حكيمانه و مورد انتظار است. در جمع سيره رفتاري آن امام همام، سخاوتمندي و كريم خويي او، جلوه بيشتري دارد. مجامع روايي شيعه و سنّي در وصف آن حضرت گفته اند كه او دوبار همه دارايي خويش و سه بار نصف اموالش را در راه خدا انفاق نمود به گونه اي كه حتي يك نعلين و يك چكمه خويش را احسان مي‌كرد و ديگري را براي خويش نگاه مي‌داشت[1].

در حوزه خصلت هاي بشري، كمتر ويژگي به ارزشمندي و برجستگي سخاوت مي‌رسد. بهشت، را منزلگاه سخاوتمندان خوانده اند. پيامبر گرامي اسلام(ص) اسيري را كه در آستانه اعدام بود، بنا به دستور جبرئيل از پيشگاه پروردگار، به دليل طبع سخاوتمندانه اش عفو نمود و بخشيد.امام صادق عليه السلام از اول شب تا صبح به طواف بيت الله پرداخت در حاليكه فقط از خداي متعال دوري از بخل را طلب مي كرد. از حضرتش پرسيدند: چگونه است كه شما در اين مدّت طولاني تنها همين يك خواسته را از خداي متعال درخواست داشتيد؟ مي‌فرمود: زيرا هيچ خصلتي به زشتي بخل ورزي نيست. خداي متعال مي فرمايد: آنكه هنر كند و خويش را از بخل دور بدارد، از گروه رستگاران به شمار مي آيد[2].

به هر تقدير؛ آنچه در فضاي معنوي و ملكوتي ماه مبارك رمضان مي توان گفت، ضرورت بازنگري در بافت فكري و نگرش هاي فردي و اجتماعي خويش است. اگر بر حسب روايات، ايمان با بخل قابل جمع نيست، مفهوم آن، فاصله قابل توجهِ بخش ها و لايه هايي از جامعه كنوني، از ايمان حقيقي است، فاصله اي كه در يك جامعه اسلامي بسيار مخاطره آميز است چرا كه ايمان، اساس دينداري و اسلام محوري است.يك حركت فراگير براي فرهنگ سازي سخاوت در سطوح گوناگون جامعه ديني مي تواند، بخشي از اين فاصله را كم و كوتاه سازد.

اگر در ادارات و مراكز دولتي، بسياري از هزينه هاي گزاف و غير قابل توجيه _ كه عمدتاً صرف تزيينات و تغيير دكوراسيون ها مي شود_ كاهش يابد و فرهنگ خانواده هاي ايماني نيز از مصرف گرايي به سوي قناعت محوري تغيير جهت دهد، به يقين مجال و فرصتي استثنايي براي سخاوت گستري و شريك سازيِ ديگران در خوشي ها و لذّت هايمان فراهم خواهد آمد. چه بسيار لوازم زندگي بدون مصرف، و يا سرمايه هاي سرگردان كه مي توانند اندوه ها و غصهّ هايي را مرتفع سازند و فضايي از شادابي و خوشي را براي خانواده ها به ارمغان آورند. به راستي! ناپسند است براي جامعه ديني كه طيفي بهره مند از تمامي امكانات و تسهيلات وجود داشته باشند و دسته اي ديگر، از حداقلّهاي يك زندگي اجتماعي محروم باشند.

تصميم و اراده من و تو عزيز روزه دار در اين ماه عزيز، مي تواند شوكي بزرگ به جامعه وارد سازد و همگان را از خواب گران بيدار سازد.حميّت ايماني ما، حكم مي‌كند كه از وضعيت همسايگان، بستگان، دوستان و حتي ديگر شهروندان باخبر باشيم و هر يك با سخاوتمندي خويش، و احسان و نيكيِ در خور، سهمي در كاهش فشارها و نگراني هاي موجود در ميان اقشار آسيب پذير جامعه داشته باشيم گرچه سهم حكومت در حلّ اين مهمّ، اساسي و بي همتاست.

انسان سازي، حكمتِ رمضان

روزه حقيقي، روزه اي است كه در عمق جان نفوذ كرده و تنها در امساك عضوي كوچك از بدن _ يعني زبان_ خلاصه نمي شود. روزه اي كه در آن، هيچ دگرگوني در انديشه ها و باورها، رفتارها و رويّه ها صورت نگيرد، روزه نيست. و رمضاني كه در آن، تمامي اعضا و جوارح روزه نباشند و تنها به امساك طعام و شراب بسنده شود، رمضان نيست.

در واقع؛ مأموريت اصلي روزه دار در ماه ضيافت الهي، دوري از تمامي تعلقات و خواهش هاي نفساني است نه پرهيز از خوردن و آشاميدن. امير مؤمنان على عليه السلام مي‌فرمايد:" چه بسا روزه‏دارى كه از روزه‏اش جز گرسنگى و تشنگى بهره‏اى نمي‌برد "[1].

اجحاف و بي انصافي است در حقّ اين ماه بزرگ كه تنها دهانِ خويش را از خوردني ها و آشاميدني ها محروم سازيم و روحيات، خلق و خو، و منش و رفتارمان دست نخورده بماند و در آنها تجديد نظري صورت نگرفته و همچون ديگر ماهها به سلوك رفتاري و گفتاري خويش ادامه دهيم. امام صادق عليه السلام مي فرمايد: " آنگاه كه روزه مى‏گيرى بايد چشم و گوش و مو و پوست تو نيز روزه‏دار باشند" [2].

آيا حيف نيست چنين فرصتي _ كه از ابعاد گوناگون براي خودسازي آماده است _ را غنيمت نشمرده و گامي نو در مسير زندگاني و حيات خويش برنداريم؟!

عزيز خواننده! جوان  و نوجوان گرامي! محروم، آن نيست كه دستش به روي انواع طعام و پوشاك بسته است و در تأمين مايحتاج خود و فرزندانش ناكام  و شكست خورده باشد. محروم،كسي نيست كه با عرق جبين و كدّ يمين، قرصي نان حلال براي زن و بچه خويش به خانه مي آورد و با لذّتي توصيف ناپذير، روزه خويش را در كنار آنان افطار مي نمايد.محروم آنست كه از جلوه هاي زيباي اين ماه شريف و از رحمت هاي بيكران الهي در اين سي روز بي بهره ماند. محروم آنست كه هشدارها و زنگ خطرهاي فراروي خويش را – كه هان اي فرزند آدم! قيامت در راه است و تو براي پرستش پروردگار آفريده شدي، تو براي انديشيدن و پيمودن مسير صلاح، رشد و پيشرفت، خلق شده اي نه براي خوشگذراني و زندگيِ حيواني _ جدّي نگيرد و بر بندگي شيطان و هواي نفس پافشاري نمايد. و در نهايت؛ به تعبير پيامبر گرامي اسلام(ص) شقاوتمند و محروم از سعادت، كسي است كه غفران الهي در اين ماه شامل حال او نگردد و سايه رحمت و عفو الهي بر وجود او گسترده نشود[3].

به هر تقدير؛ شب هاي قدر _ بهترين شبهاي سال _ در اختيار من و توست. زيرك، كسي است كه در عين كوتاهي و كم كاري، و با همه گناهكاري و زشت كرداري، دستان خويش را به سوي پروردگار رحيم دراز كرده و اشك ندامت ريخته و با تمام وجود از وي طلب مغفرت نموده و همراه با امامان معصوم عليهم السلام، اين فراز را زمزمه كند كه : "اللهمّ إن لم تكن غفرتََ لنا في ما مضي من هذاالشهر، فاغفر لنا فيما بقي منه [4] " خدايا! اگر تا كنون _ از ابتدا تا حال رمضان _ ما را نبخشيدي، پس در روزهاي باقيمانده اين ماه، ما را ببخش.

Powered By
  BLOGFA.COM