عوامل كارآمدي تبليغ در حج

چگونه مي توان به فعاليتهاي تبليغي غنا بخشيد؟

روشهاي كارآمدي تبليغ در قلمرو دين چيست؟

چه شاخصه هايي براي موفقيت روحانيون در حج مطرح است؟

پرسش هاي فوق، دسته پرسش هايي است كه روحانيون محترم كاروانهاي حج و دست اندركاران اين عرصه با آن روبرو هستند و چه بسا پاسخ هايي در خور، نيز در اختيار داشته باشند، ليكن مناسب ديدم پاسخها را از خلال مشاهدات خويش از يك ماه تلاش خستگي ناپذير معلم وارسته اخلاق و روحاني باسابقه كاروانهاي حج بيت الله الحرام حضرت حجت الاسلام و المسلمين جناب آقاي راشد يزدي تقديم حضور سروران روحاني نمايم.

توفيق يارم گشت تا حج 84 را به ياري پروردگار در محضر ايشان، به عنوان معين روحاني كاروان ويژه جانبازان، سپري گردانم.

جناب آقاي راشد، با سابقه اي بيش از 50 سفر معنوي در خدمت حجاج بيت الله الحرام و حرم نبوي صلي الله عليه و آله وسلّم - كه قريب به 20 سفر آن را در حضور جانبازان عزيز و فداكارِ دفاع مقدّس بوده اند - هنوز با شور و عشقي زائد الوصف همه ساله به سفر حج مشرف مي شوند و به ارشاد و تبليغ، و آشنا سازي زائران محترم بيت الله الحرام با مناسك حج و اماكن متبركه مي پردازند.

در اين مقاله، به واگويه و تحليل پاره اي از ابعاد وجودي و شخصيتي ايشان، و علل و عوامل كارآمدي ايشان در حج مي پردازم.

اميدوارم كه در مسير بهره گيري روحانيون محترم كاروانها از تجارب ايشان، و آشنايي با شخصيت وي گامي مؤثر برداشته باشم.

بايد اذعان نمود سلسله ويژگي هايي كه در  حضرت ايشان جمع آمده است، از وي شخصيتي كم نظير و استثنايي ساخته است.

البته دلايل موفقيت ايشان را بايد فراتر از ويژگي هاي شخصيتي ايشان دانست زيرا افزون بر آنها، پاره اي شيوه ها و راهكارها نيز وجود دارد كه ايشان با به كاربستنِ آنها، توفيقات خويش را دوچندان كرده اند.

با هم پاره اي از عوامل كارآمدي و ويژگي هاي شخصيتي ايشان را كه در جايگاه روحاني حج، تأثير بسزايي گذارده است، مرور مي كنيم.

1. وسعت آگاهي

حجم وسيع اطلاعات و معلومات ايشان از آموزهاي ديني در قالب آيات شريفه قرآني و احاديث امامان معصوم عليهم السلام، و نيز برخورداري از دانش و بينش سياسي چه در عرصه مسائل داخلي و چه بين المللي در كنار مشاهدات ايشان از وضعيت اقتصادي اجتماعي و فرهنگي بسياري از كشورهاي جهان، افزون بر ارتباط تنگاتنگ حضرت ايشان با اركان و مسئولان عالي نظام جمهوري اسلامي در گذشته و حال، كمك شاياني به ايشان در راستاي توفيق بيشتر در امر تبليغ نموده است.

2. شيوايي سخن

در عين همه خصوصياتي كه در سطور آينده ياد مي شود، نمي توان از كنارِ يك ويژگي ايشان، به سادگي عبور كرد و آن ملاحت و نمكين بودن لهجه ايشان در سخنراني ها، افزون بر به كارگيري جاذبه هاي گوناگون در جذب مخاطب، مي باشد.

جلسات و نشستهاي ايشان اعم از سخنراني ها و جلسات مناسك و... به دليل بهره گيري از روش هاي متنوع در جذب مستمع، از طراوات و شادابي خاصي برخوردار است. پاره اي از آن روشها عبارتند از:

1. بهره گيري از داستانها و قطعه هاي تاريخي
2. استفاده از مزاح و شوخي و به كارگيري لطائف و ظرائف
3. بهره گيري از ابيات شعري
4. كم گويي و گزيده گويي
5. مناسب حال و شرايط، سخن گفتن

3. عشق به معنويت

توجه عميق ايشان به ابعاد روحي و معنوي حج، قابل توجه است و نه تنها در خلال توصيه ها و سخنراني ها همواره زائران را به اين نكته معطوف مي دارند كه با وجود تشرف فراوان و حتي همه ساله، خود سعي در بهره گيري بيشتر از آن فضاي معنوي هستند. اصرار ايشان براي اقامه نمازهاي يوميه در محيط عطرآگين و ملكوتي مسجد الحرام و مسجد النبي (ص) و نيز پافشاري ايشان بر ختم چند دور قرآن در ظرف مدت حضور در كشور عربستان، گوياي اين واقعيت است. 

4. تلاش خالصانه

آنچه بيش از همه، در حركات و سكنات ايشان به چشم مي خورد، اخلاص در عمل، و پرهيز از رياكاري با هدف خوش آمدن زائران، كادر كاروان، ويا دست اندركاران امر روحانيون در بعثه است. توجه به آمار و ارقام، و يا به رخ كشاندن توانمندي هاي ذاتي، و سوابق تشرّف و... هيچگاه در عملكرد ايشان ديده نمي شود.

5. برخورد متواضعانه

بارها و بارها در خلال اين سفر معنوي، فروتني ايشان را در برابر روحانيون محترم و حتي زائران بيت الله الحرام مشاهده نمودم و اين كمال معنوي نه تنها در قالب سخن و بيان دلنشين از سوي ايشان كه در عرصه عمل نيز كاملاً مشهود و عيني است.

پافشاري ايشان از روز نخست مبني بر تقسيم كار حتي در سخنراني و جلسات مناسك- با توجه به محبوبيت ايشان در ميان زائران و سوابق ممتدّ حضور در عرصه حج – خود دليل گوياي تواضع و فروتني ايشان مي باشد.پرهيز ايشان از امتياز خواهي و نگاه ويژه (در خوراك، مسكن و ... )  از سوي مسئولان كاروان و يا بعثه مقام معظم رهبري، خود حاكي از روح بلند ايشان و كوچك ديدن شخصيت خويش است. فخر فروشي و تكبر اصلاً در قاموس شخصيتي ايشان راه ندارد.

6. خدمتگزاري بي دريغ

عشق وافر ايشان به زائران بيت الله الحرام و خدمتگزاري بي دريغ نسبت به آنان به ويژه جانبازان عزيز – كه از وضعيت روحي و جسمي ويژه و انتظاراتي متفاوت با ديگر زائران برخوردار هستند – در طول دوره سفر كاملاً مشهود است. ايشان همواره با گشاده رويي زائران را به حضور مي پذيرفتند. درِ اتاق ايشان همواره و در طول شبانه روز بر روي زائران كاروان باز بود و با بستن آن مخالفت مي ورزيدند. اصرار ايشان بر ماندن در ميان زائران بيت الله و پرهيز از حضور در محافل و نشستهاي رسمي و يا غير رسمي- چه در بعثه و يا ديگر مراكز- تا حدّ ممكن، خود گوشه اي از اين خصوصيت اخلاقي ايشان را به تصوير مي كشد.

از اينكه مقام والاي ارشاد و تبليغ ميان زائران را با داشتن مسئوليت هايي چون ناظر روحانيون و يا ميهمان بعثه تعويض نمايند، سخت ناخشنود مي گردند چرا كه به ماندن در كنار حجاج و دست گيري آنان عشق و علاقه وافر دارند.

در يك كلام بايد گفت ايشان، خود را وقف زائران مي كنند و هيچ اولويتي براي ايشان مهمتر از پاسخگويي به پرسشهاي آنان و رفع همّ و غمّ آنها، و حتي پي گيري مشكلات آنان از طريق مسئولان كاروان و بعثه وجود ندارد. بارها براي پي گيري مشكلات يك زائر به بعثه مقام معظم رهبري عزيمت مي كردند و ضمن تماس با مسئولان بعثه در صدد حلّ مشكل بر مي آمدند و يا بارها در جريان گفتگوها و پي گيري هاي مجدانه ايشان براي اختصاص دادنِ تسهيلات بيشتر به جانبازان عزيز قرار مي گرفتم.

جالب است بدانيد ايشان كمترين فرصتي را به خريد و گشت و گذار در بازارها اختصاص نمي دهند و معتقدند فرصت ها بايد تنها در راستاي كسب معنويت بيشتر و خدمت افزونتر به زائران مصروف گردد.

7. خوشرويي

به جرأت مي توان گفت اگر خوشرويي استاد معظم جناب آقاي راشد در ميان زائران جانباز نبود، كنترل چنين كاروانهايي براي مديران محترم و سخت كوش كاروانها، بسي دشوار مي نمود.

ارتباط دوستانه و در عين حال پدرانه از سوي حضرت ايشان با يكايك جانبازان و خانواده هاي محترم آنان، خاطرات خوشي را براي آنان برجاي گذارده است. تحمل بالاي ايشان در برابر بهانه تراشي ها و همراه ساختن گفتگوها با لبخند و مزاح، شرايطي ويژه براي زائران عزيز فراهم ساخته كه وصف ناپذير است.

8. خستگي ناپذيري

با توجه به كهولت سنّ، هيچگاه خستگي در وجود ايشان ديده نمي شود. ايشان آرزو دارد بتواند ساليان سال در خدمت زائران جانبازِ بيت الله الحرام باشد و آنان را با مناسك شرعي و آداب اسلامي آشنا سازد. روزي كه بشنود ديگر توفيق تشرف به حج را ندارد، روز عزاي ايشان است.

به جرأت مي توان گفت در كنار ايشان، هر خسته دلي روحيه و توان مي گيرد و اغراق نيست اگر بگوييم وي شخصيتي خستگي ناپذير است.

9. تسلط بر مناسك

سوابق ممتدّ سفر به بيت الله الحرام در قالب كاروان هاي حج و عمره، و كنجكاوي ايشان در يافتن راه حلي منطقي براي تمامي پرسشها و شبهات زائران در قالب تدقيق در رساله مناسك و يا استفتا از بعثه مراجع معظم تقليد و دريافت حكم فروع گوناگون هر موضوع، به ايشان قدرت بالايي در پاسخ گويي به مسائل شرعي حجاج اعم از زن و مرد، بزرگ و كوچك، سالم و معلول و... داده است كه در كمتر روحاني حج ديده مي شود.

10. روان گويي مناسك

انجام مناسك حج به خودي خود، صعوبت ها و دشواري هايي در بردارد. اختلاف آرا و فتاواي فقهاي بزرگوار، اين صعوبت را دو چندان كرده است. افزون بر آن، برخورداري جانبازان عزيز از پاره اي محدوديتها و معلوليتها و در نتيجه احكام و مناسك ويژه هر كدام – با تنوع گونه هاي معلوليت- مي طلبد كه مسائل به گونه اي روان و قابل اجرا به زائران عرضه شود كه در اين راستا، توان بالاي حضرت آقاي راشد در تسهيل و روان سازي و روان گويي مطالب، خدمت شاياني به حجاج محترم نموده است. بارها شاهد بودم زائراني از ديگر كاروان ها، با هدف رفع ابهام خويش در موردي و يا ضمن شكايت از سخت گيري روحاني محترم كاروان خويش، موضوع را با ايشان در ميان مي گذاشتند و ايشان با همان تسلط ستودني بر مناسك حج، با آسان ترين شكل ممكن، مسئله را براي آنها تبيين نموده و بدين ترتيب، آنان را از دلهره و اضطراب و يا شكّ و ترديدِ بي مورد رهايي مي بخشيدند. 

ناگفته نماند هنر ايشان تنها در روان سازي و روان گويي مناسك خلاصه نمي گردد بلكه اعتقاد به ضرورت تسامح در امور عبادي و معنوي زائران و نيز حمل بر صحت كردن اعمال آنها، جزو اصولي است كه ايشان به ويژه در خصوص مناسك حجاج مدّ نظر دارند و به آن پايبند هستند.

بايد اعتراف نمود كه إعمال اين شيوه پسنديده از سوي ايشان نه تنها اضطراب و نگراني را از ميان زائران مي زدايد كه شادابي، نشاط و بلكه آسوده خاطري را براي آنان به ارمغان مي آورد و موجب خواهد شد طعم شيرين حضور در موسم را به خوبي بچشند.

در حقيقت؛ اگر در ضرورت به كارگيريِ چنين شيوه اي از سوي روحانيون محترم در خصوص زائران عادي هم شك و ترديدي وجود داشته باشد- كه ندارد -  در خصوص جانبازانِ عزيز – كه احياناً از نابساماني هاي جسمي و روحي گوناگوني برخوردار هستند – اجتناب ناپذير است.

در پايان، آرزوي سلامتي، توفيق روز افزون و تشرف همه ساله براي حضرت ايشان دارم و اميدوارم با واگويه گوشه اي از عوامل توفيق و كارآمدي ايشان در موسم حج ، خدمتي ناچيز به عزيزان و سروران روحاني در كاروان هاي حج ارائه كرده باشم ان شاء الله.

Powered By
  BLOGFA.COM